Budowa domu na terenie objętym eksploatacją górniczą wymaga zastosowania specyficznych rozwiązań inżynieryjnych, wykraczających poza standardowe normy budowlane. W przypadku instalacji sanitarnych i grzewczych kluczem do bezpieczeństwa jest elastyczność połączeń oraz separacja elementów sztywnych budynku od pracującego górotworu. Poniższy materiał analizuje techniczne aspekty montażu pomp ciepła oraz systemów wodno-kanalizacyjnych na terenach kategorii szkód górniczych od I do IV.
Jak kategorie szkód górniczych wpływają na instalacje w budynku?
Na terenie Górnego Śląska działki budowlane klasyfikowane są według pięciostopniowej skali wpływów eksploatacji górniczej. Klasyfikacja ta determinuje nie tylko konstrukcję fundamentów (np. konieczność stosowania płyty fundamentowej zamiast ław), ale również dobór technologii instalacyjnych.
Głównym zagrożeniem dla instalacji nie są wstrząsy, lecz deformacje powierzchni (osiadanie, nachylenia, krzywizny). Sztywne rury przyłączone „na sztywno” do budynku poruszającego się inaczej niż grunt, są narażone na siły ścinające i rozciągające.
- Kategoria I i II: Wymagają stosowania podstawowych zabezpieczeń (dylatacje przejść przez przegrody).
- Kategoria III i IV: Wymagają zastosowania rozwiązań systemowych o podwyższonej odporności (kompensatory, rury osłonowe, elastyczne przyłącza).
Pompa ciepła na szkodach górniczych: Monoblok czy Split?
Wybór między technologią Monoblok a Split na terenach górniczych jest decyzją techniczną, uzależnioną od ryzyka rozszczelnienia układu.
Ryzyko przy technologii Monoblok
W pompach typu Monoblok cały układ chłodniczy znajduje się w jednostce zewnętrznej, a do wnętrza domu wprowadzane są rury z wodą grzewczą (zasilanie i powrót).
- Problem: W przypadku wystąpienia szkody górniczej (np. tąpnięcia), sztywne rury wodne łączące jednostkę stojącą na gruncie z budynkiem mogą ulec uszkodzeniu.
- Konsekwencje: Wyciek wody grzewczej i ryzyko zamarznięcia wymiennika w jednostce zewnętrznej (w okresie zimowym), co prowadzi do trwałego uszkodzenia urządzenia.
- Wymagane zabezpieczenie: Zastosowanie elastycznych węży antywibracyjnych o zwiększonej długości oraz zaworów antyzamrożeniowych, co generuje dodatkowe punkty potencjalnych nieszczelności.
Specyfika technologii Split
W układzie Split połączenie między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną realizowane jest za pomocą rur miedzianych (czynnik chłodniczy/gaz).
- Właściwości miedzi: Miedź chłodnicza charakteryzuje się wyższą plastycznością niż rury wodne (PP czy PEX).
- Rozwiązanie techniczne: Instalator może wykonać tzw. pętlę kompensacyjną (zapas rury ułożony w kształt pętli za jednostką). Działa ona jak sprężyna, amortyzując ruchy budynku względem gruntu bez ryzyka pęknięcia rurociągu.
- Wniosek: Na terenach o wysokiej aktywności górniczej (kategoria III i wyższa), technologia Split jest rozwiązaniem konstrukcyjnie bezpieczniejszym dla ciągłości działania ogrzewania.
Zabezpieczenie instalacji wod-kan: Fakty techniczne
Właściwe wykonanie przyłączy na Śląsku wymaga przestrzegania rygorystycznych zasad montażowych, które zapobiegają awariom ukrytym (podposadzkowym).
1. Kanalizacja podposadzkowa
Standardowe rury kanalizacyjne mogą nie wytrzymać naprężeń ściskających gruntu.
- Wymóg: Stosowanie rur o sztywności obwodowej minimum SN8 (tzw. rury ciężkie, zazwyczaj koloru pomarańczowego).
- Połączenia: Należy stosować wyłącznie połączenia kielichowe z uszczelkami elastycznymi. Połączenia klejone lub zgrzewane są zbyt sztywne i pękają przy ruchach górotworu. Kielich pozwala na minimalny ruch kątowy rury bez utraty szczelności.
2. Przepusty i dylatacje
Żadna rura (woda, kanalizacja, freon) nie może być „zamurowana” w fundamencie lub ścianie na sztywno.
- Rozwiązanie: Stosowanie rur osłonowych (przepustów) o średnicy większej o 2-4 cm od rury właściwej. Przestrzeń między nimi wypełnia się materiałem trwale elastycznym. Pozwala to na niezależną pracę rury i konstrukcji budynku, eliminując ryzyko ścięcia instalacji przez osiadający fundament.
Tabela: Dobór zabezpieczeń w zależności od elementu instalacji
| Element Instalacji | Zagrożenie na terenie górniczym | Rozwiązanie Techniczne |
| Rury chłodnicze (Split) | Zerwanie pod wpływem przesunięcia gruntu | Pętle kompensacyjne (fajki) z rury miedzianej |
| Przyłącze wodne | Ścięcie rury przy wejściu do budynku | Kompensator mieszkowy lub elastyczny wąż przyłączeniowy |
| Kanalizacja sanitarna | Zgniecenie rury przez grunt | Rury klasy SN8, obsypka piaskowa, połączenia kielichowe |
| Przejścia przez mury | Pęknięcie ściany uszkadzające rurę | Rury osłonowe z wypełnieniem elastycznym |
Znaczenie jednego wykonawcy w procesie dochodzenia odszkodowań
W przypadku wystąpienia szkody górniczej, inwestor ma prawo ubiegać się o odszkodowanie od zakładu górniczego. Proces ten wymaga przedstawienia dokumentacji technicznej oraz protokołów odbioru instalacji.
Model kompleksowej realizacji (Wod-Kan + CO + Rekuperacja realizowane przez jedną firmę, np. Ziterm) upraszcza ścieżkę formalną:
- Jeden protokół szczelności: Obejmuje cały system hydrauliczny budynku.
- Brak sporu kompetencyjnego: W przypadku rozszczelnienia instalacji, odpowiedzialność jest jednoznaczna. Przy wielu wykonawcach często dochodzi do trudności w ustaleniu, czy pęknięcie rury wynikało ze szkody górniczej, czy z błędu montażowego poprzedniej ekipy (np. uszkodzenie rur podczas wylewek).
- Spójność materiałowa: Zastosowanie kompatybilnych systemów rur i złączek w całym budynku zwiększa mechaniczną integralność instalacji.
Model „Bez Zaliczek” a bezpieczeństwo inwestycji
Budowa domu na Śląsku wiąże się z podwyższonym ryzykiem technicznym, ale także finansowym. Firma Ziterm stosuje model rozliczeń, który stanowi dodatkowy mechanizm zabezpieczający dla inwestora:
- Płatność za etap: Inwestor reguluje należność za robociznę dopiero po fizycznym wykonaniu instalacji i pozytywnym przejściu prób ciśnieniowych.
- Materiał na budowie: Płatność za urządzenia (np. pompę ciepła) następuje w momencie ich dostarczenia na posesję klienta.
Taki system eliminuje konieczność kredytowania wykonawcy przez klienta i daje pewność, że płaci się za system, który został już sprawdzony pod kątem szczelności i poprawności montażu.
Artykuł sponsorowany. Analiza dotyczy modelu rozliczeń oferowanego przez firmę Ziterm.pl dla nowych inwestycji budowlanych na terenie Górnego Śląska.
Artykuł sponsorowany
